NASA Tarih Vererek Uyardı! Telefon, İnternet ve Elektrik Kesintileri Yaşanabilir

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 30 Kasım’da meydana gelen güçlü güneş patlamasının ardından kritik bir açıklama yaparak yarın orta şiddette jeomanyetik fırtına beklendiğini duyurdu. NASA ve ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) tarafından yapılan ortak değerlendirmede, fırtınanın radyo sinyallerini, internet altyapısını, elektrik şebekelerini ve GPS navigasyon sistemlerini etkileyebileceği vurgulandı. Uzmanlara göre yaşanacak etkiler, Dünya genelinde kısa süreli iletişim aksamalarına yol açabilir.

Güneş Patlaması 30 Kasım’da Gerçekleşti

NASA’nın yayımladığı bilgilere göre, 30 Kasım tarihinde Güneş’te güçlü bir patlama (solar flare) gözlemlendi. Bu patlamanın ardından yüksek hızlı güneş rüzgarları Dünya’ya doğru hareket etmeye başladı. Bilim insanları bu tür patlamaların, Dünya’nın manyetik kalkanı ile etkileşime girerek jeomanyetik fırtına oluşturabileceğini belirtiyor.

NOAA’nın Uzay Hava Tahmin Merkezi, patlamanın ardından yayılan plazma bulutunun Dünya’ya ulaşmasıyla birlikte jeomanyetik aktivitenin artacağını öngördü. Yapılan analizlerde, yarın için G2 seviyesinde, yani “orta şiddette” fırtına ihtimali olduğu açıklandı. Bu seviyedeki fırtınalar genellikle bazı teknolojik sistemleri etkileyebiliyor.

Elektrik Şebekelerinde Aksamalar Yaşanabilir

Jeomanyetik fırtınalar, Dünya’nın manyetik alanında dalgalanmalara neden olduğu için özellikle elektrik altyapısı üzerinde risk oluşturuyor. NASA’nın açıklamasında büyük çaplı kesintilerin beklenmediği ancak:

• Bazı bölgelerde kısa süreli elektrik dalgalanmaları,
• Yüksek gerilim hatlarında geçici yük artışları,
• Küçük ölçekli kesintiler

yaşanabileceği ifade edildi.

Yetkililer, enerji şirketlerinin bu tür uzay hava olaylarına karşı belirli önlemler aldığını ancak yine de elektrik sistemlerinin hassas bölgelerinde dalgalanmaların yaşanabileceğini vurguluyor.

Telefon ve İnternet Bağlantılarında Kesintiler Olabilir

Güneş patlamalarının etkisi sadece elektrik şebekeleriyle sınırlı değil. Uzmanlara göre, yarın yaşanması beklenen jeomanyetik fırtına;

• Kısa dalga radyo iletişimini,
• Uydu tabanlı internet hizmetlerini,
• Bazı mobil operatörlerin sinyal kalitesini,
• Uydu üzerinden konum belirleme hizmetlerini

etkileyebilir.

Özellikle uçakların, gemilerin ve askeri birimlerin kullandığı yüksek frekanslı iletişim sistemlerinde geçici kesintiler yaşanabileceği belirtiliyor. Uydu internet kullanıcılarında hız düşüşü ve bağlantı kopmaları görülebilir.

GPS ve Navigasyon Sistemlerinde Sapmalar Bekleniyor

NOAA’ya göre fırtınanın en belirgin etkilerinden biri GPS sapmaları olabilir. Jeomanyetik fırtınalar sırasında GPS sinyallerinin gecikme süresi arttığı için navigasyon cihazlarında birkaç metreden onlarca metreye kadar değişen konum hataları oluşabiliyor.

Bu nedenle:

• Uçuş rotalarının,
• Gemi seyir sistemlerinin,
• Tarımda kullanılan otomatik sürüş sistemlerinin,
• Harita ve navigasyon uygulamalarının

kısa süreli etkilenme ihtimali bulunuyor.

Uzmanlar, uçuş güvenliği için gerekli önlemlerin rutin olarak alındığını ve bu tür fırtınaların uçuşları doğrudan tehlikeye atmadığını, ancak alternatif iletişim yöntemlerinin hazır bulundurulduğunu ifade ediyor.

NOAA: “Bugün de Etkisi Hissedilebilir”

NASA ve NOAA tarafından yapılan açıklamada, fırtınanın beklenen zamanlamasında belli bir belirsizlik olduğuna dikkat çekildi. Jeomanyetik fırtınanın yarın etkisini göstermesi beklenirken, uzmanlar fırtınanın bugün içinde de başlayabileceğini belirtiyor.

NOAA’nın modellemeleri, fırtınanın Dünya’ya ulaşma hızının değişkenlik gösterebileceğini ortaya koyuyor. Bu nedenle hem hava trafiği kontrol merkezleri hem de enerji şirketleri olası risklere karşı tetikte bekliyor.

Aurora (Kuzey Işıkları) Görülebilir

Orta seviye jeomanyetik fırtınaların en dikkat çekici yan etkilerinden biri de aurora oluşumu. Güneş’ten gelen yüklü parçacıklar atmosferle etkileşime girdiğinde oluşan kuzey ışıkları, normalde yüksek enlemlerde görülüyor.

Ancak G2 seviyesindeki bir fırtına sırasında aurora:

• Kanada,
• Alaska,
• Kuzey Avrupa ülkeleri

gibi bölgelerde daha yoğun görülebiliyor. Yer yer orta enlemlerde de zayıf da olsa gözlemlenebileceği tahmin ediliyor.

Uzmanlardan Panik Yapmayın Uyarısı

NASA, bu fırtınanın kritik düzeyde olmadığını, ancak teknoloji sistemlerinde geçici aksamalara yol açabileceğini belirtti. Uzmanlar, vatandaşların büyük çaplı bir kesinti beklememesi gerektiğini vurgularken, özellikle uydu tabanlı teknolojilerde kısa süreli sorunların olağan olduğunu söyledi.

Genel değerlendirme:

• Büyük risk yok,
• Kesintiler lokal ve kısa süreli olabilir,
• Elektrik şebekeleri ve internet servis sağlayıcıları tetikte,
• Navigasyon sistemlerinde hassasiyet kaybı yaşanabilir.