Türkiye’de Akran Zorbalığına Karşı Üç Bakanlıktan Çok Boyutlu Mücadele: 2025’in En Kapsamlı Programı Başladı

Türkiye’de çocuklarda akran zorbalığı giderek artan bir risk faktörü hâline dönüşürken, üç bakanlık 2025 yılı itibarıyla ortak bir mücadele planı yürürlüğe koydu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Sağlık Bakanlığı, fiziksel, duygusal ve dijital zorbalığın önlenmesi için ülke genelinde geniş kapsamlı eğitim, danışmanlık ve farkındalık programları başlattı.

Resmî verilere göre Türkiye’de çocukların yüzde 13,8’i ayda en az bir kez akran zorbalığına maruz kalıyor. Dijitalleşmenin etkisiyle siber zorbalık da hızla artan bir problem hâline gelirken, bakanlıklar hem okullarda hem sosyal hayatta hem de dijital ortamda çocukların korunmasını amaçlayan yeni politikalar geliştiriyor.

Dijital Çağ Zorbalığı Artırdı: Fiziksel Şiddetten Siber Zorbalığa

Akran zorbalığı, çocukların sadece sosyal ilişkilerini değil, duygusal ve akademik gelişimlerini de doğrudan etkiliyor. Çocuğun kendine güvenini sarsan bu davranışlar; dışlama, alay etme, tehdit, küfür, fiziksel şiddet ve sosyal medya üzerinden yapılan siber saldırıları kapsıyor.

2022 verileri, zorbalığın cinsiyete göre dağılımını da ortaya koyuyor:

• Kız çocuklarında oran: %14,2
• Erkek çocuklarında oran: %13,4

Uzmanlara göre sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte çocuklar artık okul dışında da şiddet ve baskıya maruz kalabiliyor. Bu nedenle “çocuklarda zorbalıkla mücadele” sadece okul ortamıyla sınırlı olmayan geniş bir eylem planı gerektiriyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: 9.504 Çocuğa Eğitim, 1 Milyon Üstü Aileye Dijital Rehberlik

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Türkiye’nin tüm illerinde akran zorbalığıyla mücadele eğitimlerini yaygınlaştırdı.

Bakanlığın açıklamasına göre:

• 81 ilde toplam 139 eğitim düzenlendi.
• 9.504 çocuğa doğrudan akran zorbalığı ve güvenli iletişim eğitimi verildi.
• Ailelere yönelik geliştirilen “İlk Öğretmenim Ailem” uygulaması 1.025.000 kullanıcıyı geçti.

UNICEF iş birliğinde hazırlanan “Akran Zorbalığı Odaklı Psikososyal Destek Programı”, 6–18 yaş arası çocuklara yönelik kapsamlı bir model sunuyor. Program, pozitif ebeveynlik, duygusal düzenleme, siber zorbalıkla baş etme ve sağlıklı iletişim gibi konuları içeriyor.

Bakanlık uzmanlarına göre, erken müdahale ve aile desteği olmadan zorbalık döngüsünün kırılması güç. Bu nedenle uygulamalar hem çocuklara hem ebeveynlere yönelik olarak tasarlandı.

Sağlık Bakanlığı: 14 Bin Danışmanlık, 107 Bin Kişiye Farkındalık Eğitimi

Sağlık Bakanlığı’na bağlı Sağlıklı Hayat Merkezleri, Göç Sağlığı Merkezleri ve hastanelerde görev yapan psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve çocuk gelişimcileri üzerinden çok yönlü bir destek mekanizması kuruldu.

2025 yılının ilk dokuz ayında:

• 5.323 kişi akran zorbalığı nedeniyle başvurdu.
• Verilen danışmanlık hizmeti 14.326’ya ulaştı.
• 107.306 kişiye farkındalık eğitimi verildi.

Bakanlık ayrıca EASE Duygusal Beceriler Programı ile çocukların stres yönetimi, öfke kontrolü ve empati gibi becerilerinin güçlendirilmesini hedefliyor.

MEB: 6,3 Milyon Öğrenci Zorbalık Eğitimi Aldı

Millî Eğitim Bakanlığı, ülke genelinde 44 bin 129 rehberlik öğretmeniyle okullarda kapsamlı bir koruma ağı oluşturdu.

2024–2025 eğitim yılında:

• 6.393.853 öğrenciye zorbalıkla mücadele eğitimi verildi.
• 60.605 öğretmen, akran zorbalığı ve siber zorbalık konusunda bilgilendirildi.
• 338.590 veli farkındalık programlarına katıldı.

MEB aynı zamanda sosyal-duygusal becerileri geliştirmeye yönelik programlarla 5,2 milyon öğrenciye destek sağladı. Bu programlar; öfke kontrolü, empati, sağlıklı iletişim, stres yönetimi, problem çözme gibi temel becerileri kapsıyor.

Siber Zorbalığa Karşı Özel İçerikler: Kitaplar, Broşürler, Rehberler

Dijital zorbalığın artması üzerine Bakanlık, özellikle ilkokul seviyesine yönelik eğitici hikâye kitapları ve rehberler hazırladı.

“İkizlerin Hikâyesi” ve “Kahramanın Maceraları” adlı yayınlar okullara dağıtılarak çocukların dijital riskleri erken yaşta tanıması amaçlanıyor.

Şiddetin Önlenmesi Genelgesi ve Artan Görünürlük

2024’te yayımlanan Okullarda Şiddetin Önlenmesi Genelgesi, rehberlik servislerini daha etkin hâle getirdi.

Genelge kapsamında solo ve grup psikoeğitim çalışmaları hem zorbalık yapan hem de zorbalığa maruz kalan çocuklara uygulanıyor.

Medya ve sosyal medyada yer alan zorbalık haberlerinin artması, soruna yönelik farkındalığı yükseltmiş durumda. Ancak uzmanlara göre bu artışın bir kısmı, aynı olayların farklı başlıklarla yeniden yayımlanmasından kaynaklanıyor.

Uzmanlar Uyarıyor: “Akran Zorbalığı Sürekli Mücadele Gerektirir”

Akran zorbalığı; aileleri, okulları ve tüm toplumu ilgilendiren karmaşık bir problem. Uzmanlar, uzun vadeli planlama yapılmadan kalıcı ilerleme sağlanamayacağını vurguluyor.

2025 yılı boyunca süren uygulamalar sayesinde Türkiye genelinde geniş bir koruma ağı oluşturulmuş durumda.

Bakanlıklar, 2026 ve sonrasında da “çocuklarda akran zorbalığıyla mücadele”, “siber zorbalığın önlenmesi” ve “psikososyal destek programlarının yaygınlaştırılması” hedeflerini sürdürecek.