15 Yaş Altına Sosyal Medya Kısıtlaması Geliyor: Yeşilay’dan “Güvenli Tasarım” Çağrısı
Türkiye’de 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmaması, 15 yaşını dolduran çocuklar için ise yaşlarına uygun hizmetlerin geliştirilmesi öngörülüyor. Türkiye Yeşilay Cemiyeti, düzenlemeye destek verirken yaş sınırının tek başına yeterli olmayacağını belirterek sosyal medya platformlarına yönelik kapsamlı güvenlik önlemleri çağrısında bulundu.
Türkiye Yeşilay Cemiyeti, çocukların dijital dünyada korunmasına ilişkin yaptığı açıklamada yeni düzenlemeyi önemli bir başlangıç olarak değerlendirdi. Yeşilay, çocukların sosyal medya kullanımında yalnızca ekran başında geçirilen sürenin değil, platformların kullanıcıları daha uzun süre çevrim içi tutmaya yönelik tasarım özelliklerinin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Sonsuz Kaydırma ve Otomatik Oynatmaya Dikkat
Yeşilay’a göre çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı riskler fazla ekran süresiyle sınırlı değil.
Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler, kişiselleştirilmiş öneriler ve sosyal karşılaştırmayı artıran etkileşim mekanizmalarının çocukların dikkatini, uyku düzenini, sosyal ilişkilerini ve ruhsal iyilik hâlini olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Yeşilay, “Çocuğa ‘telefonu bırak’ demek yetmez. Çocuğu telefonu bırakmayı zorlaştıran bir dijital tasarımla baş başa bırakmamak gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.
Çocuk Hesapları İçin Yeni Önlemler Önerildi
Yeşilay, çocuk ve gençlerin kullandığı sosyal medya hesapları için somut önlemler alınması çağrısı yaptı.
Bu kapsamda çocuk hesaplarında günlük kullanım sürelerinin yaşa göre sınırlandırılması, gece saatlerinde erişimin kısıtlanması ve okul saatlerinde bildirimlerin varsayılan olarak kapatılması önerildi.
Sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi kesintisiz içerik tüketimini teşvik eden özelliklerin de çocuk hesaplarında kapatılması veya ciddi şekilde sınırlandırılması gerektiği belirtildi.
Algoritmaların çocukları platformda daha uzun süre tutmak yerine güvenlik, yaşa uygunluk, gelişim ve dijital iyi oluş ilkelerine göre tasarlanması istendi.
Zararlı İçerik ve Reklamlara Karşı Daha Güçlü Koruma
Açıklamada çocukların siber zorbalık, cinsel istismar, kendine zarar verme, yeme bozuklukları, şiddet, nefret söylemi, yasa dışı bahis ve kumar ile alkol, tütün, nikotin ve uyuşturucu maddeleri özendiren içeriklerden daha güçlü şekilde korunması gerektiği vurgulandı.
Çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklamların sınırlandırılması ve yaşlarına uygun olmayan ticari içeriklerin çocuk hesaplarına ulaşmasının önlenmesi de talepler arasında yer aldı.
Platformlara Bağımsız Denetim ve Şeffaflık Çağrısı
Yeşilay, alınacak önlemlerin teknoloji şirketlerinin gönüllü uygulamalarına bırakılmaması gerektiğini belirtti.
Platformların çocuk hesaplarına yönelik algoritmaları, reklam sistemleri, tasarım tercihleri ve risk azaltıcı uygulamalarının bağımsız denetime açık olması gerektiği ifade edildi.
Teknoloji şirketlerinin ayrıca çocuklara yönelik zararlı içerikler, şikâyet mekanizmaları, algoritmik öneriler ve reklam uygulamalarına ilişkin düzenli şeffaflık raporları yayımlaması istendi.
Yaş Doğrulamada Mahremiyet Uyarısı
Yeni sistemde kullanılabilecek yaş doğrulama yöntemlerinin çocukların ve ailelerin kişisel verilerinin gereğinden fazla toplanmasına yol açmaması gerektiğine de dikkat çekildi.
Yeşilay, yaş doğrulama sistemlerinin veri minimizasyonu, mahremiyet ve kişisel verilerin korunması ilkelerine uygun şekilde geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Çocuk Sosyal Medyaya Girdiğinde Nasıl Bir Dünya Bulacak?”
Çocukların dijital güvenliğinin yalnızca ailelerin sorumluluğunda olmadığını belirten Yeşilay; kamu kurumları, okullar, teknoloji şirketleri, akademi ve sivil toplumun birlikte hareket etmesi gerektiğinin altını çizdi.
Türkiye’nin 15 yaş altına yönelik düzenlemesini desteklediğini açıklayan Yeşilay, yaş sınırlarının güvenli tasarım standartları, bağımsız denetim, şeffaflık ve mahremiyet güvenceleriyle desteklenmesi çağrısında bulundu.
Açıklamada, “Yalnızca ‘Çocuk sosyal medyaya kaç yaşında girmeli?’ sorusunu değil, ‘Çocuk sosyal medyaya girdiğinde karşısında nasıl bir dijital dünya bulacak?’ sorusunu da sormalıyız.” mesajı verildi.
