Türkiye’de su tasarrufu ve sürdürülebilir şehircilik alanında önemli bir adım atılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan yeni düzenlemeyle, 1 Ocak 2026’dan itibaren belirli niteliklere sahip özel ve kamu binalarında yağmur suyu hasadı ve gri su kullanımı zorunlu hale geliyor. Bu uygulama, Türkiye’nin artan su ihtiyacına karşı stratejik bir çözüm sunarken, şehirlerde daha verimli ve çevreci bir altyapı oluşturmayı hedefliyor.
Bu kapsamlı düzenleme, hem yeni yapılacak büyük ölçekli binaları hem de geniş alanlara sahip projeleri doğrudan etkileyecek. Depolama tanklarının konumundan arıtma kapasitesine kadar detaylı teknik gereklilikler içeren sistem sayesinde yılda yaklaşık 10 milyon metreküp su tasarrufu sağlanması planlanıyor.
Yağmur Suyu Hasadı Zorunluluğu Kimleri Kapsıyor?
11 Mart’ta Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle yağmur suyu toplama sistemi zorunluluğu oldukça geniş bir kesimi ilgilendiriyor. Buna göre:
- Depo hacmi 7 metreküpü aşan tüm yapılar
- 2.000 metrekareden büyük parsellerde yapılacak projeler
- Çatı izdüşümü 1.000 metrekareyi geçen özel binalar
- Tüm büyük kamu binaları
bu sistemi kurmadan ruhsat alamayacak.
Bu düzenleme sayesinde yıllık 6.2 milyon metreküp yağmur suyunun geri kazanılması hedefleniyor. Toplanan yağmur suyu; bahçe sulamasında, yeşil alanlarda ve tuvalet rezervuarlarında kullanılacak. Böylece hem içme suyu kaynaklarının üzerindeki yük azalacak hem de kentlerde sürdürülebilir su yönetimi için modern bir altyapı kurulmuş olacak.
Gri Su Sistemi Oteller ve AVM’lerde Mecburi
Düzenlemenin diğer önemli boyutu ise gri su kullanımı. Gri su; lavabo, duş ve küvetlerden gelen, kirli olmayan evsel atık sulara verilen isim. Bu sular arıtılarak tuvaletlerde, bahçe sulamada veya teknik alanlarda yeniden kullanılabiliyor.
Gri su sistemi kurma zorunluluğu şu yapıları kapsıyor:
- 200 yatak üzeri konaklama tesisleri
- 10 bin metrekareyi aşan alışveriş merkezleri
- 30 bin metrekareden büyük kamu binaları
Bu sistemlerin hayata geçirilmesiyle yıllık 4 milyon metreküp su tasarrufu daha sağlanacak. Özellikle turizm sektöründe yoğun su tüketiminin azaltılması açısından bu uygulama kritik önem taşıyor.
Arıtılan gri su, yalnızca tuvalet rezervuarlarında kullanılacak. Bu da içilebilir su kaynaklarının gereksiz kullanımının önüne geçerek su tüketimini büyük ölçüde düşürecek.
Depolama Tankları İçin Yeni Teknik Şartlar
Yeni mevzuat, yağmur suyu ve gri su depolama tanklarıyla ilgili teknik düzenlemeler de içeriyor. Buna göre:
- Tanklar yan ve arka bahçelere yer altına yerleştirilecek.
- Ön bahçeye yerleştirilmesi halinde yoldan en az 2 metre mesafe şartı aranacak.
- Yağmur suyu depoları, çatının yapısı ve ilin yağış ortalamasına göre toplanabilir suyun en az %6’sını depolayabilecek kapasitede olacak.
- Gri su depoları ise bağlı olduğu rezervuarlarda kullanılacak suyun yarısını karşılayacak şekilde tasarlanacak.
Bu teknik standartlar, sistemlerin hem güvenli çalışmasını hem de maksimum verimlilikte kullanılmasını sağlayacak.
Dünyada Yağmur ve Gri Su Sistemlerinin Kullanımı Yaygınlaşıyor
Türkiye’de başlayan bu yeni uygulama, dünya genelindeki sürdürülebilir su yönetimi trendiyle uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. Birçok ülke benzer sistemleri teşvik ediyor veya zorunlu hale getiriyor:
- Almanya: Sistemi kullanan yapılara su faturasında indirim sağlanıyor.
- İngiltere: İlk yıl vergi avantajı sunuluyor.
- Japonya: 30 bin metrekare üzerindeki tüm binalarda sistem zorunlu.
- Yeni Delhi: 100 m² üzeri tüm çatılarda yağmur suyu toplama sistemi mecburi.
- Avustralya: Yeni konut ruhsatlarında sistem ön koşul.
- Singapur: Şehir su ihtiyacının %5’ini arıtılmış yağmur suyundan karşılıyor.
Türkiye’de ise birçok büyükşehirde ayrık yağmur suyu altyapısı uygulanmaya başlamış durumda. Ankara, İstanbul, Kocaeli ve Diyarbakır bunlar arasında yer alıyor.
Türkiye’nin Su Geleceği İçin Kritik Bir Adım
İklim değişikliği, kuraklık, hızlı kentleşme ve nüfus artşının etkisiyle su kaynakları üzerindeki baskı giderek artıyor. Yeni düzenleme, Türkiye’nin yıllık su tasarrufunu milyonlarca metreküp artırarak ülkenin su yönetiminde sürdürülebilir bir çerçeve oluşturacak.
2026 itibarıyla yağmur suyu hasadı ve gri su sistemi; şehirlerde tasarrufu artıran, çevreyi koruyan ve geleceği güvence altına alan zorunlu bir altyapı haline gelecek.
